डिलिव्हरी नंतर मासिक पाळी कधी येते?

डिलिव्हरीनंतर पहिली मासिक पाळी किती दिवसांत यायला हवी?

डिलिव्हरीनंतर येणा-या पहिल्या मासिक पाळीबाबत स्त्रियांच्या मनात भरपूर प्रश्न असतात. तर ब-याचदा हा एक प्रश्न त्यांच्या डोक्यात असतो की डिलिव्हरी नंतर पिरियड्स किती दिवसांत नॉर्मल झाले पाहिजेत किंवा आले पाहिजेत.
 
हा प्रश्न अनेक स्त्रियांच्या मनात असतो की डिलिव्हरी नंतर पहिली मासिक पाळी (Periods) कधी येते? मासिक पाळीचं टेन्शन अनेक स्त्रियांना असतं. कारण बहुतांश स्त्रियांना मासिक पाळीवेळी वेदना होतात. या काळातील त्रासामुळे ती ब-याचदा नकोशीच वाटते. अशावेळी डिलिव्हरीचा (delivery) त्रास भोगून झाल्यावर पुन्हा हा नवा त्रास कधी सुरु होणार? हा संभ्रम महिलांच्या मनात कायम असतो. डिलिव्हरीनंतर मासिक पाळीमध्ये काही बदल होतात का? असे अनेक प्रश्न स्त्रियांच्या मनात असतात. मात्र त्यांना त्याची योग्य उत्तरं मिळण्यास कठीण जातं.

प्रेग्नेंसीच्या नऊ महिन्यांत स्त्रियांची मासिक पाळी पूर्णत: बंद झालेली असल्याने डिलिव्हरीनंतर ती योग्य वेळेत येणं देखील तितकंच गरजेचं असतं. डिलिव्हरीनंतर येणारे पिरियड्स हे तुम्ही स्तनपान करताय का यावर अवलंबून असतं. आपल्या समाजात आजही अनेक बाबींबाबत अज्ञान आणि गैरसमज आहे. पण आज डिलिव्हरी नंतर येणाऱ्या मासिक पाळीबद्दलची तुमच्या मनातील सर्व उत्तरे तुम्हाला मिळतील. ही माहिती तुम्ही जाणून घ्याच पण इतरांसोबत सुद्धा शेअर करा जेणेकरून याबाबत असलेले अज्ञान दूर होईल.

कधी येते मासिक पाळी
पहिले आपण या प्रश्नाचे उत्तर जाणून घेऊया की डिलिव्हरी नंतर नेहमी मासिक पाळी कधी येते. तर उत्तर आहे की डिलिव्हरी नंतर सहा ते आठ आठवड्यांनंतर मासिक पाळी सुरु होते. पण हा काळ तेव्हाच लागतो जेव्हा स्त्री स्तनपान करत नसेल. स्तनपान जर स्त्री करत असले तर त्या स्थितीमध्ये प्रत्येक महिलेला वेगवेगळ्या काळानंतर पहिली मासिक पाळी येते. तर काही स्त्रियांना तोवर मासिक पाळी येत नाही जोवर ती बाळाला स्तनपान करत नाही. तर एकंदर ही गोष्ट विविध गोष्टींवर अवलंबून असते आणि प्रत्येक स्त्रीला वेगवेगळ्या काळानंतर मासिक पाळी येऊ शकते.

स्तनपानावेळी का येत नाही मासिक पाळी?
सामान्यत: स्तनपान करणाऱ्या स्त्रियांना हार्मोन्स मुळे डिलिव्हरी नंतर लवकर मासिक पाळी येत नाही. ब्रेस्ट मिल्क तयार करण्यासाठी शरीरात प्रोलेक्टीन नावाचे हार्मोन बनते. जे प्रजनन हार्मोन्सला अडथळा ठरू शकते. यामुळेच ओव्युलेशन होत नाही तसेच फर्टीलायझेशनसाठी एग्ज सुद्धा रिलीज होत नाहीत. या सर्व प्रक्रिया होत नसल्याने मासिक पाळी येत नाही. मासिक पाळी येण्यासाठी या प्रक्रिया होणे आवश्यक असते. तर हे आहे कारण की स्तनपान करणाऱ्या स्त्रियांना मासिक पाळी उशिरा येते किंवा येत नाही.

मासिक पाळीचा ब्रेस्ट मिल्कवर होणारा परिणाम
मासिक पाळी सुरु झाल्यावर स्त्रीला ब्रेस्ट मिल्क मध्ये दुध पिताना बाळाच्या प्रतिक्रियांमध्ये काही बदल जाणवू शकतात. मासिक पाळी येण्यासाठी कारणीभूत असणाऱ्या हार्मोन्सचा परिणाम ब्रेस्ट मिल्क वर होऊ शकतो. जसं की जर कमी दुध येत असल्याने बाळाला कमी दुध मिळत असले आणि त्याची भूक पूर्ण होत नसले तर समजूनजावे की मासिक पाळीचा तुमच्या ब्रेस्ट मिल्कवर पिणं होत आहे. अशावेळी घाबरण्याचं कारण नाही. मासिक पाळी संपताच पुन्हा हा बदल पूर्ववत होतो.

कसे वेगळे असतात पोस्‍टपार्टम पिरियड्स
डिलिव्हरी नंतर जेव्हा पहिल्यांदा मासिक पाळी सुरु होते तेव्हा ती गरोदरपणा आधी येणाऱ्या मासिक पाळीपेक्षा वेगळी असते. डिलिव्हरी नंतर शरीर मासिक पाळीसाठी स्वत:ला पुन्हा जुळवून घेत असते आणि म्हणून डिलिव्हरी नंतरच्या पहिल्या मासिक पाळीमध्ये काही बदल दिसू शकतात. जसे की जास्त किंवा कमी वेदना जाणवणे, लहान लहान रक्ताच्या गाठी पडणे, जास्त रक्तपात होणे, अनियमित मासिक पाळी येणे इत्यादी. गरोदरपणाच्या पहिल्या मासिक पाळीमध्ये जास्त रक्तपात होऊ शकतो. यूट्राइन लाइनिंग प्रभावित झाल्याने वेदना होऊ शकतात. पण जसं जसे महिने सरू लागतात आणि शरीर पूर्ववत होते तसं तसे हे बदल सुद्धा कमी होऊ लागतात. काही दुर्मिळ कारणांमध्ये थायरोईड सारख्या स्थितीमुळे सुद्धा डिलिव्हरी नंतर जास्त रक्तपात होतो. ज्या स्त्रियांना गरोदरपणाच्या आधी एंडोमेट्रियोसिस असेल त्यांना डिलिव्हरी नंतरच्या पहिल्या मासिक पाळीमध्ये हलका रक्तपात जाणवू शकतो.

डॉक्टरांचा सल्ला
जर या व्यतिरिक्त अजून काही बदल स्त्रियांना डिलिव्हरी नंतरच्या पहिल्या मासिक पाळीमध्ये दिसत असतील तर त्यांनी आवर्जून डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. कारण अनेक प्रकरणात स्त्रियांना गंभीर बदल जाणवू शकतात. अशावेळी जर वेळेत वैद्यकीय मदत घेतली नाही तर शरीरावर त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. म्हणून डिलिव्हरी नंतर स्त्री ने सतर्क राहून जर गंभीर बदल व परिणाम मासिक पाळी दरम्यान जाणवू लागले तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.